Gümüş, binlerce yıldır hem zarafetin hem de değerin simgesi olmuş en asil madenlerden biridir. Evinizde büyüklerinizden kalan eski bir çatal bıçak takımı, sandıktan çıkan bir sürahi veya severek aldığınız bir takı olsun; elinizdeki nesnenin taşıdığı değeri tam olarak bilmek istersiniz. Antika pazarlarında, mezatlarda veya ikinci el ürün satış sitelerinde sıklıkla gümüş görünümlü ancak değersiz metallerle karşılaşmak mümkündür. Görsel olarak birbirine çok benzeyen bu objeler arasında doğru ayrımı yapmak, hem bütçenizi korur hem de gerçek bir koleksiyona sahip olmanızı sağlar.
Elinizdeki objenin sadece parıltılı bir parça mı yoksa nesiller boyu değerini koruyacak bir maden mi olduğunu bilmek büyük bir güvence sağlar. Piyasada gümüş kaplama, alpaka veya tamamen farklı alaşımlarla üretilmiş binlerce taklit ürün bulunuyor. Neyse ki laboratuvar ortamlarına ya da çok pahalı test kitlerine ihtiyaç duymadan, evinizde uygulayabileceğiniz birkaç pratik ve bilimsel yöntem mevcuttur. Temel fiziksel ve kimyasal kurallara dayanan bu testler sayesinde, koleksiyonunuzun gerçek değerini kendi başınıza ortaya çıkarabilirsiniz.
Bir objenin değerli bir madenden yapıldığını gösteren ilk ve en yaygın işaret, üzerinde yer alan resmi üretici damgalarıdır. Türkiye'de ve dünyada gümüş ürünlerin üzerine, metalin saflık derecesini belirten bazı ibareler vurulur.
Gümüş takı ve objelerin arkasında, iç kısmında veya klips noktalarında genellikle 925, 800 veya 950 gibi sayılar görürsünüz. Bu sayılar, ürünün bin birimlik alaşımında ne kadar saf gümüş bulunduğunu gösterir. Örneğin 925 damgası, ürünün %92.5 oranında saf gümüşten, geri kalan %7.5'lik kısmının ise metali sertleştirmek amacıyla bakır gibi diğer metallerden oluştuğunu (sterling gümüş) ifade eder. Antika veya büyük objelerde ise genellikle 800 ayar damgasına rastlanır.
Ancak günümüz üretim teknolojilerinde sahtecilik oldukça ileri bir seviyeye ulaşmıştır. Değersiz demir, pirinç veya bakır alaşımlı ürünlerin üzerine de kalıplarla kolayca 925 damgası basılabilmektedir. Bu nedenle, sadece damgaya bakarak kesin bir hükme varmak yanıltıcı olabilir; damga önemli bir ipucudur fakat orijinallik için tek başına asla yeterli bir kanıt değildir.
El işçiliği bir objenin veya eski bir aile yadigarı takının orijinalliğini test etmek için evinizdeki basit malzemeleri kullanabilirsiniz. İşte ev konforunda uygulayabileceğiniz en güvenilir yöntemler:
Fiziksel kurallar, sahte ürünleri ayırt etmede en büyük yardımcımızdır. Saf gümüş, altın ve bakır gibi metaller paramanyetik veya diyamanyetik özellik gösterirler; yani mıknatıs tarafından kesinlikle çekilmezler.
Evde güçlü bir neodyum mıknatıs veya normal bir buzdolabı mıknatısı alarak test etmek istediğiniz ürüne yaklaştırın. Eğer ürün mıknatısa güçlü bir şekilde yapışıyorsa veya mıknatıs ürünü kendine doğru çekiyorsa, elinizdeki parça yüksek oranda demir, nikel veya kobalt içeriyor demektir. Gerçek gümüş, mıknatısın çekim gücünden hiçbir şekilde etkilenmez ve tamamen tepkisiz kalır.
Gümüş, doğası gereği havadaki elementlerle sürekli bir etkileşim halindedir. Bu etkileşim, metalin en üst katmanında çok ince bir matlaşma meydana getirir.
Açık renkli, tercihen tamamen beyaz ve temiz bir mikrofiber veya pamuklu bez parçası alın. Test etmek istediğiniz gümüş ürünün küçük bir bölümünü bu bez yardımıyla biraz baskı uygulayarak ovalayın. Eğer bezi çektiğinizde üzerinde nokta nokta, siyah veya koyu gri lekelenmeler oluşmaya başladıysa ürününüz orijinaldir. Bu siyahlık, gümüşün havayla temas etmesi sonucu yüzeyinde oluşan doğal sülfür tabakasının beze geçmesidir; sahte veya kaplama metaller beyaz bezde bu tarz bir kimyasal iz bırakmaz.
Gümüş, dünyadaki tüm metaller arasında ısıyı ve elektriği en hızlı, en yüksek oranda ileten elementtir. Bu benzersiz termal iletkenlik özelliği, onu taklit edilmesini imkansız kılan harika bir test aracına dönüştürür.
Buzdolabından bir kalıp buz küpü çıkarın ve oda sıcaklığındaki gümüş ürününüzün üzerine doğrudan bırakın. Eğer elinizdeki parça gerçek gümüş ise, buz küpü sanki sıcak bir tavaya bırakılmış gibi inanılmaz derecede hızlı bir şekilde erimeye başlayacaktır. Gümüş, ortamdaki ve kendi içindeki ısıyı saniyeler içinde buza aktararak erime sürecini çıplak gözle görülebilir bir hızla tetikler. Sahte metallerde ise buz, normal oda sıcaklığındaki erime hızında kalır.
Birçok insan gümüşün kararmasını bir kusur olarak görse de, aslında bu durum metalin kimlik kartıdır. Gümüş, doğası gereği kükürt ve nemle bir araya geldiğinde oksitlenme (sülfürlenme) reaksiyonu gösterir.
Eğer şüphelendiğiniz bir ürünü nemli, buharlı veya hafif kükürtlü bir ortamda (örneğin banyoda veya mutfakta) birkaç gün boyunca bekletirseniz, yüzeyinde sarımtırak veya siyahımsı renk değişimleri meydana gelmesi gerekir. Tamamen sahte olan, paslanmaz çelikten veya krom kaplamadan üretilen objeler bu tarz ortamlarda hiçbir renk değişimine uğramaz ve ilk günkü gibi parlak kalır. Doğal süreçlerle kararma yapması, ürünün gerçek gümüş olduğunun en büyük kanıtlarından biridir.
Gümüşün bir diğer benzersiz fiziksel özelliği ise üzerine düşen ışığı %95'in üzerinde bir oranla kusursuz bir şekilde yansıtmasıdır. Bu yansıma kalitesi, ona has o asil beyaz parıltıyı verir.
Karanlık veya loş bir odada güçlü bir el feneri kullanarak ışığı doğrudan objenin üzerine tutun. Dikkatlice yansıyan ışığın rengine bakın. Gerçek gümüş, üzerine düşen ışığı tam olarak beyaz ve berrak bir tonla geri yansıtır. Eğer ışık vurduğunda metalin derinliklerinden sarı, kahverengi veya yeşilimsi tonlar yansıyorsa, elinizdeki ürün ya pirinç üzerine kaplamadır ya da sahte bir alaşımdır.
Her metalin kendine has bir atomik yoğunluğu (kütlesi) vardır. Gümüşün yoğunluğu yaklaşık olarak $10.49\text{ g/cm}^3$ civarındadır. Bu da onu demir, çinko veya alpaka gibi sahte gümüş üretiminde kullanılan metallerden çok daha ağır ve yoğun yapar.
Elinizde benzer boyutlarda, sahte olduğundan emin olduğunuz bir metal parça varsa, her ikisini de hassas bir terazi kullanarak tartın. Gerçek gümüş, aynı hacme sahip sahte gümüşe göre elinize aldığınızda bile hissedebileceğiniz belirgin bir ağırlığa ve dolgunluğa sahiptir. Eğer ürün boyutuna göre kuşkulu bir şekilde hafif geliyorsa, içi boş veya kalitesiz hafif metallerden üretilmiş olma ihtimali oldukça yüksektir.
Tıpkı kurşun kalemlerin kağıt üzerinde karbon izi bırakması gibi, yumuşak yapılı değerli metaller de sürtünme esnasında yüzeyde mikroskobik parçacıklar bırakırlar.Düz, temiz ve beyaz bir A4 kağıdı alın. Test etmek istediğiniz gümüş objenin sivri olmayan bir kenarını kağıdın üzerine hafifçe bastırarak düz bir çizgi halinde sürün. Eğer kağıdın üzerinde gri veya siyahımsı, kurşun kalem izine benzer belirgin bir iz kalıyorsa, bu metalin yumuşak ve gerçek bir gümüş olduğunun işaretidir. Sahte ve sert metaller (çelik, krom vb.) kağıt üzerinde hiçbir renkli iz bırakmaz, aksine kağıdı yırtma eğilimi gösterirler.
Yukarıda sıraladığımız tüm ev tipi yöntemler, elinizdeki objeler hakkında size %80-90 oranında doğru bir ön bilgi verir. Ancak bazı durumlarda, özellikle kalın gümüş kaplama (silverplate) yapılmış ürünlerde bu testler yanıltıcı sonuçlar doğurabilir. Kaplama kalın olduğu için üst katman bez testinden geçebilir, hatta buz testinde yanıltıcı bir hız sunabilir.
Elinizdeki eşyaların sadece gerçek olup olmadığını bilmek yetmez; eğer bu objeler antika değeri taşıyorsa, yapım dönemi, üzerindeki usta damgaları ve dönemsel işçilik kalitesi gibi unsurlar maddi değerini kat kat artırabilir. Bu tarz durumlarda, esere zarar vermeyen özel asit testleri ve yoğunluk ölçümleri yapan uzman bir gözün incelemesi en güvenilir yoldur.
Evlerinizde sakladığınız, satmayı düşündüğünüz veya değerini merak ettiğiniz tüm gümüş objeleriniz, takılarınız ve antika eşyalarınız için en doğru adrese başvurmak büyük bir önem taşır. Elinizdeki parçaların gerçek değerini uzman eksper kadromuzla, şeffaf ve profesyonel yöntemlerle belirliyoruz. Koleksiyonunuzdaki gümüşlerin değerini güvenle öğrenmek, sahte olup olmadıklarını kesin olarak netleştirmek ve ürünlerinizi değerinde nakite çevirmek isterseniz İstanbul Gümüş Alanlar firmamızla hemen iletişime geçebilir, profesyonel hizmetlerimizden güvenle yararlanabilirsiniz.
